🍳 วันละนิด กับบิทคอยน์
ซีรีส์ความรู้ Bitcoin และบล็อกเชนฉบับคนไม่เคยรู้จัก อธิบายด้วยภาษาชาวบ้าน เปรียบเทียบให้เห็นภาพชัด ๆ อ่านจบแล้วทำแบบทดสอบได้เลย
บทเรียนทั้งหมด (19 ตอน)
หมวดที่ 1: จุดเริ่มต้นและพื้นฐาน
Bitcoin คืออะไร? (อธิบายแบบคนเพิ่งรู้จัก)
อธิบายแบบคนเพิ่งรู้จัก สมุดบัญชีที่ทุกคนถือไว้คนละเล่ม
ใช้เงินก้อนเดิมจ่าย 2 รอบ... ทำได้ไหม? (ปัญหา Double-Spend)
ปัญหา Double-Spend ที่แก้ไม่ได้มานานกว่า 20 ปี
"การขุด" (Mining) คืออะไร? ทำไมทุกคนแย่งกันเป็นผู้จดบัญชี
ทำไมทุกคนแย่งกันเป็นผู้จดบัญชี
บิทคอยน์ "เกิด" มาจากไหน? (คำตอบอยู่ที่รางวัลนักขุด)
คำตอบอยู่ที่รางวัลนักขุด (Block Reward)
ทำไมเรียกว่า "บล็อกเชน" (Blockchain) กฎเหล็กที่ปกป้องเงินของคุณ
กฎเหล็กที่ปกป้องเงินของคุณ
ส่งบิทคอยน์หากันยังไง? (เงินของเราคือ 'ตู้เซฟใส่เงิน' ไม่ใช่ตัวเลขในบัญชี)
เข้าใจระบบ UTXO (Outputs) และเงินทอนในบิทคอยน์
เป็นเจ้าของบิทคอยน์ได้ยังไง? (รู้จัก 'กุญแจ 2 ดอก' ที่คุมเงินของเรา)
รู้จักกุญแจสาธารณะ (Public Key) และกุญแจส่วนตัว (Private Key)
หมวดที่ 2: เครือข่ายและการขุดเจาะลึก
"เครือข่ายบิทคอยน์" คืออะไร? (ทำไมไม่มีเซิร์ฟเวอร์กลาง แต่คุยกันรู้เรื่อง)
ทำไมไม่มีเซิร์ฟเวอร์กลาง แต่คอมพิวเตอร์ทั่วโลกคุยกันรู้เรื่องแบบ Peer-to-Peer
"โหนด" (Node) คืออะไร? (ผู้เฝ้ากติกาที่ไม่มีใครจ้างของบิทคอยน์)
รู้จักโหนด (Node) คอมพิวเตอร์เฝ้ากติกาที่ทำให้ระบบบิทคอยน์ทำงานได้อย่างเป็นระเบียบ
การขุดเจาะลึก: ธุรกรรมบิทคอยน์ลงสมุดบัญชีได้ยังไง?
เจาะลึกขั้นตอนตั้งแต่กดโอน ลอยรอใน Mempool จนกระทั่งนักขุดตอกย้ำลงบล็อกเชนถาวร
บล็อกเชนเจาะลึก: ไฟล์สมุดบัญชีที่ทั้งโลกถือสำเนาเหมือนกัน
เจาะลึกโครงสร้างไฟล์บล็อกเชน ลายนิ้วมือแฮชที่ผูกต่อกัน และวิธีเป็น Full Node ถือสำเนาด้วยตัวเอง
ผ่าบล็อกดูข้างใน: บล็อกหนึ่ง ๆ มีอะไรบ้าง?
ผ่าดูโครงสร้างภายในบล็อก เจาะลึกหัวบล็อก (Block Header) และบทบาทของตัวเลข Nonce
ความยากในการขุด (Difficulty): ใครคุมให้บล็อกออกทุก 10 นาทีพอดี?
กลไกปรับระดับความยากอัตโนมัติทุก 2,016 บล็อก เพื่อรักษาจังหวะการสร้างบล็อกไว้ที่ 10 นาที
หมวดที่ 3: ธุรกรรมและกุญแจดิจิทัล
ธุรกรรม (Transactions) เจาะลึก: ผ่าดูข้างใน เงินไหลจากใครไปหาใครยังไง
ผ่าดูโครงสร้างธุรกรรมบิทคอยน์ การส่งก้อนเงิน และระบบเงินทอน (Change)
ผลลัพธ์ธุรกรรม (Outputs) เจาะลึก: เงินแต่ละก้อนเกิดมาได้ยังไง แล้ว 'ค่าธรรมเนียม' ซ่อนอยู่ตรงไหน?
กำเนิด UTXO จาก Coinbase Transaction และความลับของค่าธรรมเนียมธุรกรรม
ระบบล็อก/ปลดล็อก (Locks) เจาะลึก: กุญแจล็อกที่ติดมากับเงินแต่ละก้อนคืออะไร ทำไมเปิดได้แค่เจ้าของ
เจาะลึกเงื่อนไขใน Script ล็อก และการใช้ Digital Signature ปลดล็อกเงินโดยไม่ต้องโชว์ Private Key
กุญแจกับที่อยู่ (Keys & Addresses): ต่างกันยังไง ตัวไหนบอกคนอื่นได้ ตัวไหนห้ามบอกเด็ดขาด
แยกความแตกต่างระหว่าง Private Key, Public Key และ Address และคณิตศาสตร์ทางเดียวที่ผูกทั้งสามตัวเข้าด้วยกัน
กุญแจส่วนตัว (Private Keys) เจาะลึก: ตัวเลขสุ่มตัวเดียว ใหญ่แค่ไหน สุ่มยังไงให้ปลอดภัย ทำไมไม่มีใครเดาถูก
เจาะลึกขนาดตัวเลข 256 บิต ความกว้างของพื้นที่สุ่ม และเหตุผลที่ไม่มีใครสามารถเดากุญแจซ้ำได้
กุญแจสาธารณะ (Public Keys): คำนวณมาจากกุญแจส่วนตัวยังไง ทำไมไปข้างหน้าได้แต่ย้อนกลับไม่ได้
เข้าใจการคูณบนเส้นโค้งวงรี (Elliptic Curve Multiplication) และ Compressed Public Key